De bijzondere wijngeschiedenis van de Sierra de Gredos

In de het Spaanse gebied Sierra de Gredos wordt al eeuwen wijn gemaakt, maar pas sinds kort krijgen deze wijnen de aandacht die ze verdienen. Lees verder en ontdek de geschiedenis van het wijnmaken in Sierra de Gredos.

Wat is de Sierra de Gredos?

Als je aan Spanje denkt, denk je vaak aan Barcelona, Madrid en de zonnige kust. Maar wat de meeste mensen niet weten, is dat Spanje een land met veel bergen is. Na Zwitserland is Spanje het meest bergachtige land van Europa. De Sierra de Gredos is een bergketen, en ligt ten westen van Madrid. Sierra de Gredos heeft daarnaast een natuurpark, wat heel  geliefd is bij wandel- en natuurliefhebbers. Vanwege de hoogte is deze regio ook de thuisbasis van toonaangevende wijngaarden. Sommige wijngaarden liggen wel op 1200 meter hoogte en tot op de dag van vandaag worden de meeste wijnstokken volledig met de hand onderhouden, omdat het zo lastig is om de benodigde machines zo hoog in de geïsoleerde bergen in te krijgen.

Maar deze isolatie zorgt ook voor een interessante geschiedenis...

De geschiedenis van wijnmaken in de Sierra de Gredos valt samen te vatten in één zin: veel fouten maken, en zó goed leren van deze fouten, dat je succesvol wordt. De wijngeschiedenis van deze regio gaat dan ook ver terug in de tijd. Tijdens het bewind van Franco tussen 1939 tot 1978 had Spanje het zwaar en ook de wijnindustrie leed daar onder. Niet alleen is Spanje meer een bierdrinkend land dan een wijnland, maar ook het internationale isolement tijdens het Francoregime zorgde ervoor dat de wijnindustrie stagneerde. Oude technieken gingen verloren en er werden nog maar weinig goede wijnen geproduceerd. De meeste opbrengsten kwamen van bulkwijnen die lokaal werden gedronken voor het avondeten, of goedkoop werden geëxporteerd.

De situatie verergerde toen de EU de kwaliteit van de wijnen probeerde te verhogen door de opbrengst te verlagen. Het idee hierachter had te maken met de productie van bulkwijn in Castilla La Mancha, maar deze regel trof ook de Sierra de Gredos. Europa bood wijnproducenten € 1 aan voor elke wijnstok die ze ontwortelden. De grote commerciële wijnboeren waren niet onder de indruk en bleven grote aantallen produceren maar de kleinere telers in plaatsen als Sierra de Gredos, met de zeer moeilijk te onderhouden wijnstokken, besloten hun wijngaarden te ontwortelen.

Na het bewind van Franco plantten de weinige commerciële wijnmakerijen op het vlakke land cabernet sauvignon en merlot, in een poging internationale markten aan te trekken. De resultaten waren niet spectaculair. De hele regio stagneerde opnieuw, totdat een Australiër van Spaanse afkomst, Daniel Ramos, opnieuw het potentieel van de regio zag. Hij ging ermee aan de slag, en het resultaat is dat de regio vandaag de dag zeer interessante wijnen produceert. Ramos was degene die de zoektocht begon naar het geschiktste ras voor de grote hoogten en het granietzand van de Sierra de Gredos. Geboren in Australië zag hij de regio door de ogen van iemand die gewend was aan plaatsen zoals Barossa Valley. Andere prominente wijnboeren hielpen mee aan de zoektocht. Geïnspireerd door Franse wijnmakers deden ze hun onderzoek en ontdekten ze dat de wijnen gemaakt van grenache perfect waren om te planten in de Sierra de Gredos. De zandgrond en het temperatuurverschil tussen dag en nacht is perfect voor de grenache druif.

Grenache - Garnacha
Grenache - Garnacha

De wijnen in de regio worden vandaag de dag dus vooral gemaakt van de druifsoort grenache, maar omvatten ook veel andere soorten druiven. In de oude wijngaarden van deze regio is het gebruikelijk dat oudere wijnstokken van verschillende soorten zich mengen met de nieuw geplante grenache. De meesten denken dat in elk geval 10% van de wijnstokken die in een granacha-veld staan, in feite andere rassen zijn. Dit geeft wijnen uit deze regio een uniek karakter dat niet voorkomt in strikte DO's.

Wat is de Denominación de Origen van wijn in Sierra de Gredos precies?

Net als in Frankrijk of Italië worden de wijnproducerende regio's in Spanje streng gecontroleerd. Wijnen moeten afkomstig zijn van specifieke druiven, gereguleerde alcoholhoeveelheden bevatten, en aan nog meer regels voldoen. Maar omdat wijn in Sierra de Gredos zo'n kleine wijnmakende regio is, heeft de regio nooit gekozen voor een traditionele DO. In plaats daarvan worden de wijnen allemaal verkocht onder de regio Vinos de la Tierra de Castilla y León. Dit is een beetje misleidend omdat Gredos eigenlijk tot drie provincies behoort: Ávila (gelabeld als VdT CyL), Madrid (DO Vinos de Madrid) en Toledo (DO Méntrida).

Hoewel de wijn in Sierra de Gredos om deze reden niet profiteert van de sterke marketing van een DO zoals bijvoorbeeld Rioja, betekent het gebrek aan regelgeving dat wijnboeren excentrieke dingen kunnen doen, zoals oude, minder bekende, of zelfs onbekende druiven in hun oogst opnemen.

De wijnboeren in de Sierra de Gredos gebruiken ook zeer oude, traditionele wijnbereidingsmethoden. De wijnen zijn meestal biologisch geteeld – een van de weinige dingen waarover de meeste wijnmakers in de regio het wel over eens zijn. Dit proces is zelfs vastgelegd: de zelfopgelegde grenache de Gredos-kwalificatie bepaalt dat alle grenache- en albillodruiven biologisch moeten worden geteeld. De wijnen worden meestal gemaakt zonder toegevoegde gisten en worden gerijpt in grote eiken vaten of kleikruiken, tinajas genoemd.

Belangrijke wijngaarden in de regio

Zoals bij veel kleine bodega's in Spanje, kost het bezoeken van de wijnmakerijen iets meer moeite dan grote commerciële plaatsen zoals Napa Valley. Meestal moet je een dag van tevoren bellen en spreekt men geen Engels. Gelukkig zijn er wel bodega's online te vinden.
Dit zijn een paar van de beste wijnhuizen uit de regio: